Yazılar

MSa��i YA�netmek

  1. DoAYru bilgilere ulaAYmak
  2. Kendinize bakmak a�� doAYru beslenme ve egzersiz
  3. HastalA�AYA�n tekrarlama dA�nemini yA�netmek
  4. HastalA�AYA� hafifletici ilaA�lar
  5. DiAYer tedaviler ve terapiler

 

1. DoAYru bilgilere ulaAYmak

MS hakkA�nda doAYru bilgilere ulaAYmanA�z A�ok A�nemlidir ve bu kendinizle ilgili bilinA�li kararlar verebilecek konumda olmanA�zA� saAYlar.

MSa��le ilgili A�zellikle Interneta��te A�ok fazla bilgi mevcuttur ve nereden baAYlamanA�z gerektiAYini bilemeyebilirsiniz. OkuduAYunuz bilgilerin doAYru, tarafsA�z ve gA?ncel olmasA� A�ok A�nemlidir; A�A?nkA? bA�ylece durumunuzu etkili bir biA�imde yA�netebilir ve doAYru seA�imler yapabilirsiniz. Azuna A�ok dikkat edin: BazA� AYirketler, ek yA�ntemler, terapiler ve cihazlar satmaya A�alA�AYarak MS gibi durumlarA� nakde A�evirmeyi amaA�larlar.

MSa��le ilgili doAYru bilgilere saAYlA�k bakA�m ekibinizden, MS DerneAYia��nden ve diAYer gA�nA?llA? kuruluAYlardan ulaAYabilirsiniz.

 

2.Kendinize bakmak a�� doAYru beslenme ve egzersiz

MS hastasA� insanlara pek A�ok beslenme A�eAYidi A�nerilir. Bunlar, belirli besin gruplarA�nA� sA�nA�rlandA�rma veya yasaklama eAYilimindedir ve/veya ilave besinler almanA�zA� gerektirir. A�zel beslenme tA?rleri pahalA� ve takip etmesi zor olabilir; sA�kA� bir tA�bbi gA�zetim altA�na girmeden uygulanmalarA� tehlikeli yaratabilir. SonuA� olarak, bu beslenme tA?rlerinin iddialarA�nA� destekleyecek A�ok az bilimsel kanA�t vardA�r.

Doktorlar, genellikle dengeli ve saAYlA�klA� bir beslenmenin, yaAY oranA� dA?AYA?k gA�da seA�iminin, bol miktarda meyve ve sebzenin MS hastalarA�na iyi geldiAYine inanmaktadA�rlar. DoymuAY yaAY alA�mA�nA� (et ve sA?t A?rA?nlerinden) mA?mkA?n olan en alt dA?zeyde tutmaya A�alA�AYA�n. Gerekli yaAY asitlerinin sinir sisteminin saAYlA�klA� kalmasA�ndaki rolA? bA?yA?ktA?r. 6 Bunlar, ayA�iA�eAYi ve soya yaAYlarA�nda, tohumlarda, bezelyede, fasulyede, mercimekte ve brokoli gibi yeAYil yapraklA� sebzelerde bulunur; bazA� tA?revleri ise yalnA�zca ton balA�AYA�, uskumru ve somon balA�AYA� gibi yaAYlA� balA�klarda mevcuttur.

AyrA�ca MS hastalarA�na dA?zenli ve hafif egzersiz yapmalarA� A�nemlidir. Bu sizi hem formda ve saAYlA�klA� tutar; hem de kemiklerinizle kaslarA�nA�zA� gA?A�lendirir ve daha A�evik olmanA�zA� saAYlar. BunlarA�n tA?mA?, hastalA�AYA�n tekrarlama dA�nemlerini daha az sakatlA�kla geA�irmenizi saAYlar ve uzun vadede kaslarA�nA�zA�n zarar gA�rmesini veya vA?cudunuzda duruAY sorunlarA� ortaya A�A�kmasA�nA� engellemeye yardA�mcA� olur. 7

 

3.HastalA�AYA�n tekrarlama dA�nemini yA�netmek

HastalA�AYA�nA�zA�n tekrarlama dA�nemleri AYiddetli geA�iyorsa, doktorunuz saAYlA�k bakA�m ekibinizin sizin iA�in faydalA� gA�rdA?AYA? diAYer tedavilere ek olarak birtakA�m steroidler salA�k verebilir. MS iA�in kullanA�lan steroidler, sporcularA�n kaslarA�nA� gA?A�lendirmek iA�in kullandA�klarA�ndan farklA�dA�r. MSa��te kullanA�lan steroidler, tekrarlama dA�neminden A�A�kmanA�zA� hA�zlandA�rabilecek kortikosteroidlerdir. Ancak yine de, steroidlerin iyileAYmeye yardA�mcA� olmadA�AYA� veya MSa��in seyrini yavaAYlatmadA�AYA� yA�nA?nde genel bir kanA� hA?kimdir. AyrA�ca bunlarA�n birtakA�m yan etkileri vardA�r. 8

 

4.HastalA�AYA� hafifletici ilaA�lar

Son birkaA� yA�l iA�inde, MSa��in seyrini etkileyebilen veya hafifletebilen ilaA�lar geliAYtirilmiAYtir (hastalA�AYA� hafifletici ilaA�lar). Bu ilaA�larA�n, MSa��te miyeline karAYA� baAYA�AYA�klA�k tepkisini baskA�ladA�klarA� dA?AYA?nA?lmektedir. HastalA�AYA� hafifletici ilaA�lar MSa��i iyileAYtirmese de, MS ataklarA�nA�n sayA�sA�nA� ve AYiddetini azaltmaktadA�rlar.

DA?nyadaki lisanslA� Multipl Sklerozu hafifletici ilaA�lar, beta interferon (1a ve 1b olmak A?zere iki A�eAYidi vardA�r) ve glatiramer asetattA�r. Beta interferon 1aa��nA�n ticari adlarA� Avonex ve Rebifa��tir. Beta interferon 1ba��nin ticari adA� ise Betaferona��dur. Glatiramer asetatA�n ticari adA� Copaxonea��dur.

Beta interferon ve glatiramer asetat, tekrarlayan a�� dA?zelen MS tipinde ataklarA�n oluAYma sA�klA�AYA�nA� yaklaAYA�k yA?zde 30 oranA�nda azaltmaktadA�r. Klinik deneyler, aynA� zamanda ikincil ilerleyen MS hastalarA�nda da bu ilaA�larA�n faydalA� olduAYunu gA�stermiAYtir. Ancak bu, yalnA�zca sakatlA�k nedeninin hastalA�ktaki tekrarlamalar olduAYu durumlar iA�in geA�erlidir. HA?lihazA�rda, bu ilaA�larA�n birincil ilerleyen MS hastalarA�nda faydalA� olduAYunu gA�steren herhangi bir kanA�t yoktur, ancak araAYtA�rmalar sA?rmektedir. 9

Tedavi A�lA�A?tlerini karAYA�layan MS hastalarA� (son iki yA�l iA�inde iki tekrarlama yaAYamA�AY olan ve yA?rA?yebilecek durumda olan kiAYiler) a�?bu ilaA�lara ulaAYabilirler. Bu konuyla ilgili daha ayrA�ntA�lA� bilgi almak iA�in nA�rologunuza, MS hemAYirenize, pratisyen hekime veya MS DerneAYia��ne baAYvurun.

 

5.DiAYer tedaviler

BazA� kiAYiler, tamamlayA�cA� tedavilerin MS hastalarA�nda bazA� belirtileri hafiflettiAYini veya hastalarA�n kendilerini daha iyi hissetmelerine yardA�mcA� olduAYunu dA?AYA?nmektedirler. YaygA�n olarak bulunan tedaviler arasA�nda akupunktur, yoga, meditasyon, aromaterapi, bitkisel preparatlar, homeopati ve osteopati sayA�labilir.

MS hastalarA�nda alternatif tedaviler iAYe yarar mA�? Buna kesin bir yanA�t vermek mA?mkA?n deAYildir. TamamlayA�cA� tedavilerle ilgili araAYtA�rma yapmak zordur ve kalite araAYtA�rmalarA�yla ilgili mevcut bilgilerin oranA� A�ok azdA�r. Bu tedavilerin A�oAYu neredeyse zararsA�zdA�r; ancak A�ok bA?yA?k vaatlerde bulunan, bilimsel olarak kanA�tlanmA�AY olduAYu iddia edilen veya MSa��i iyileAYtirdiAYi sA�ylenen tedavi yA�ntemlerine karAYA� tedbirli davranA�n. Bu tedaviler, zaman ve para kaybA�ndan ibaret olabilir ve potansiyel tehlikeleri bulunabilir. DoAYal olan AYeyler her zaman zararsA�z deAYildir. Denemek istediAYiniz tedaviyi mutlaka saAYlA�k uzmanA�nA�zla gA�rA?AYA?n.

Esrar: Esrar kullanan MS hastalarA�nA�n A�oAYu, esrarA�n gerginlik, spazm ve aAYrA� gibi MS belirtilerini azalttA�AYA�nA� sA�ylerler Ancak, tA?m uyuAYturucu maddeler gibi, esrarA�n da yan etkileri olduAYunu unutmayA�n.

Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBO): Bu tedavide, A�zel bir odada yA?ksek basA�nA� altA�nda oksijen teneffA?s edilir. BazA� kiAYiler, bu tedavinin belirtileri iyileAYtirdiAYini ve hastalA�AYA�n ilerlemesini yavaAYlattA�AYA�nA� iddia etmektedirler. Bununla birlikte, yA�llar boyunca yapA�lan A�zenli testler sonucunda, bu tedavinin MS hastalarA�na faydasA�yla ilgili herhangi bir kesin kanA�t elde edilememiAYtir.